Rozprawy doktorskie 2018- / dostęp otwarty
Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/20.500.12153/159
Browse
Recent Submissions
listelement.badge.dso-type Item , Ks. Sebastian Nuceryn jako tłumacz pism św. Teresy z Avila(2026-05-07) Frąkała, KlaraRozprawa analizuje działalność translatorską Sebastiana Nuceryna (1565-1635), kaznodziei krakowskiego, który wprowadził pisma św. Teresy z Avila do polskiej kultury religijnej. Ukazuje znaczenie jego przekładów dla kształtowania duchowości XVII wieku oraz przeniesienia tradycji hiszpańskiego mistycyzmu na grunt Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Odwołując się do historii kulturowego przekładu, badanie osadza twórczość Nuceryna w kontekście potrydenekiej odnowy religijnej, naznaczonej reformami zakonnymi i rozwojem modlitwy kontemplacyjnej. Rozprawa analizuje trzy przekłady Nuceryna - "Libro de las fundaciones", "Camino de perfection" i "Castillo interior" - ukazując, jak tłumacz stworzył polski idiom mistyczny i wykorzystał elementy paratekstowe w celach dydaktycznych. Posługiwanie się włoskimi pośrednikami ukazuje złożoność transferu kulturowego oraz zjawisko translacji pośredniej i kulturowej. Pomimo pośrednictwa językowego Nuceryn skutecznie przystosował pisma Teresy do duchowości polskiej, zachowując ich obcy, mistyczny ton. Jego przekłady wzbogaciły życie zakonne, a także trafiły do odbiorców świeckich, upowszechniając ideały kontemplacji. Jako jeden z pierwszych, którzy przetłumaczyli doświadczenie mistyczne na język polski, Nuceryn odegrał kluczową rolę w recepcji dziedzictwa hiszpańskiej reformatorki i w rozwoju nowożytnej literatury religijnej. This dissertation examines the translation work of Sebastian Nuceryn (1565—1635), a Kraków preacher who introduced the writings of St. Teresa of Avila into Polish religious culture. It explores the role of his translations in shaping seventeenth-century spirituality and transferring Spanish mystical thought to the Polish-Lithuanian context. Drawing on the cultural history of translation, the study situates Nuceryn’s work within the post-Tridentine renewal, marked by monastic reforms and the rise of contemplative prayer. The dissertation analyzes three of Nuceryn’s translations— "Libro de las fundaciones", "Camino de perfection", and "Castillo interior"— showing how he developed a Polish idiom of mysticism and used paratextual elements for didactic purposes. His reliance on Italian intermediaries illustrates the complexity of cultural transfer and the phenomena of indirect and cultural translation. Despite linguistic mediation, Nuceryn effectively adapted Teresa’s writings to Polish spirituality while preserving their mystical tone. His translations enriched Carmelite circles and reached lay readers, spreading contemplative ideals. As one of the first to express mystical experience in Polish, Nuceryn played a key role in the reception of the Spanish reformer’s legacy and in the development of early modern Polish religious literature.listelement.badge.dso-type Item , Kościół w ujęciu Kardynała Mariana Jaworskiego(2026-05-14) Godek, MateuszPraca podejmuje temat Kościoła w ujęciu Kardynała Mariana Jaworskiego. Pierwszy rozdział opisuje osobę i kontekst eklezjalny Jaworskiego. Drugi rozdział omawia podstwowe prawdy o Kościele. Trzeci rozdział przedstawia strukturę Kościoła. Czwarty ukazuje drogę Kościoła ku eschatologicznej pełni. This work undertakes the theme of the Church in the perspective of Cardinal Marian Jaworski. The first chapter describes the person and the ecclesial context of Jaworski . The second chapter discusses basic truths about the Church. The third chapter presents the structure of the Church. The fourth chapter shows the way of the Church toward eschatological fullness.listelement.badge.dso-type Item , Praca czynnikiem resocjalizacji młodocianych skazanych w polskich jednostkach penitencjarnych(2026-05-04) Komisarska, AnnaCelem rozważań w dysertacji jest przeanalizowanie znaczenia i możliwości wpływu pracy młodocianych skazanych na proces resocjalizacji w polskich jednostkach penitencjarnych. Ponadto celem jest łączenie teorii, aktualnych wyników badań naukowych oraz praktyki, a także wypracowanie obszaru działań teoretycznych i empirycznych, które znajdą zastosowanie w rzeczywistych sytuacjach. Dysertacja odwołuje się zarówno do teorii, jak i do praktyki, starając się zidentyfikować praktyczne podejścia do wspierania osób młodocianych skazanych. Stwarza ona ponadto przestrzeń do wymiany doświadczeń, poglądów i inspiracji, wierząc, że tylko połączenie wspólnych doświadczeń może przynieść pozytywne efekty pracy w trudnym środowisku resocjalizacyjnym. Badania naukowe poparte doświadczeniem, ukazują średnio optymistyczny wizerunek polskiego systemu resocjalizacyjnego. Reforma systemu penitencjarnego, w tym resocjalizacja skazanych wydaje się być nieuniknioną cechą dyskusji o polityce karnej w demokratycznych społecznościach. Drogą realizacji wartości pracy na gruncie zakładu karnego powinno być wychowanie przez pracę młodocianego przestępcy. Zatrudnienie więźniów nie może być i nie jest wystarczającym środkiem resocjalizacji, zapewniającym pomyślną readaptację po zwolnieniu. „Zmiana młodego człowieka powinna absolutnie polegać na dostrzeganiu potencjałów, talentów, zasobów, umiejętności, kompetencji i rozwijaniu ich, a nie na nieustannej wojnie z deficytami, ułomnościami i [(...) próbie – przyp. AK] naprawy tych deficytów” (Gawina, 2024; Konopczyński, 2010). The aim of the dissertation is to analyse the importance and possibilities of the impact of the work of juveniles convicted on the process of rehabilitation in Polish penitentiary units. In addition, the aim is to combine theory, current research results and practice, as well as to develop an area of theoretical and empirical activities that will be applied in real situations. The dissertation refers to both theory and practice, trying to identify practical approaches to supporting juvenile convicts. It also creates a space for the exchange of experiences, views and inspirations, believing that only a combination of common experiences can bring positive effects of work in a difficult rehabilitation environment. Scientific research supported by experience shows a moderately optimistic image of the Polish resocialization system. The study and reconstruction of the principles of adjudication and rehabilitation of convicts seems to be an inevitable feature of the discussion on criminal policy in democratic societies. The way to realize the value of work in a prison should be to educate a juvenile offender through work. The employment of prisoners cannot and is not a sufficient means of rehabilitation, ensuring successful readaptation after release. “The change of a young person should absolutely consist in recognizing potentials, talents, resources, skills, competences and developing them, and not in a constant war against deficits, handicaps and [(...) attempt – AK's note] to correct these deficits” (Gawina, 2024; Konopczyński, 2010).listelement.badge.dso-type Item , Aksjologiczny wymiar apostolstwa księdza Józefa Lenartowicza (1852-1926)(2026-03-05) Wójtowicz, MariuszGłównym celem badawczym rozprawy doktorskiej jest ukazanie Józefa Lenartowicza jako kapłana, który w swojej pracy apostolskiej stosował system przekazu wartości i norm moralnych poprzez inicjatywy duszpasterskie oraz działalność apostolską. Ich celem była formacja duchowa i ludzka oraz kształtowanie postaw społecznych parafian w Lubczy, gdzie pełnił posługę proboszcza przez dwadzieścia cztery lata. Pierwszy rozdział przedstawia tło historyczne, opisując jego drogę do kapłaństwa, środowisko rodzinne, wychowanie i przygotowanie do śmierci. Rozdział drugi zawiera opis historyczny parafii w Lubczy, stanowiący podstawę do ukazania tła religijno-moralnego tejże placówki duszpasterskiej. Rozdział trzeci ukazuje aksjologiczny wymiar pracy apostolskiej księdza Józefa Lenartowicza, który rozpoczął swoją działalność od odbudowy Kościoła duchowego w sercach parafian. Rozdział czwarty przedstawia działalność księdza Lenartowicza w obszarze kształtowania wartości w sferze oświatowo-wychowawczej i społeczno-gospodarczej. Ta część zawiera informacje na temat zainteresowań księdza Lenartowicza astronomią oraz sztuką. Rozdział piąty dotyczy aksjologicznego wymiaru twórczości księdza Lenartowicza i prezentuje streszczenia jego dzieł, zwracając uwagę na ich aksjologiczną stronę. Ostatnia część rozdziału poświęcona jest tłumaczeniom łacińskich hymnów na Uroczystość Bożego Ciała. Rozprawa ukazuje księdza Józefa Lenartowicza jako kapłana wielkiego formatu oraz zwraca uwagę na jego aksjologiczny model wychowania do wartości. The main research task of the doctoral dissertation is to present Józef Lenartowicz as a priest who, during his apostolic work, used a system of transmitting values and moral standards through pastoral initiatives and apostolic activities. Their goal was spiritual and human formation as well as shaping the social attitudes of pari shioners in Lubcza, where he was a parish priest for twenty-four years. The first chapter provide a historical background and describes his path to priesthood, his family environment, education and his preparation for death. The second chapter contains a historical description, of the parish in Lubcza, which is the basis for presenting the religious and moral background of the pastoral institution in Lubcza. The third chapter shows the axiological dimension of the apostolic work of Father Józef Lenartowicz, who began his activity by rebuilding the spiritual church in the hearts of the parishioners. The fourth chapter presents the activity of Father Lenartowicz in the area of value setting in the educational and socio-economic sphere. It presents Father Lenartowicz’s interest in art, astronomy and his passion for art. The fifth chapter concerns the axiological dimension in the work of Father Józef Lenartowicz and presents summaries of his works, drawing attention to the axiological side of these works. The last part of this chapter is devoted to his translations of Latin hymns, for the Feast of Corpus Christi celebrations. The dissertation presents Father Józef Lenartowicz as a priest of great stature and above all a moral restorer of the souls of parishioners.listelement.badge.dso-type Item , The Ingardenian Framework for a Phenomenology of Screens(2025-11-19) Kukiela, KazThe dissertation investigates the screen as the object of research. First, conceptions of screens as displays, as filters, and as tools are assessed. It is argued how these conceptions do not sufficiently explain the screen in isolation by omitting relations to the perceiving subject in universal terms. Consequently, a theory of screens as conceived in the field of phenomenology is considered with the works of Lucas Introna and Fernando Ilharco. Introna and Ilharco approach screens adopting the philosophy of Martin Heidegger. After highlighting the benefits of their approach, shortcomings are identified regarding Heideggerian applications specifically with the lacunae of illustrating visual representations beyond physical mediation. While noting the merits of the phenomenological approach and the relevant conceptual tools of Roman Ingarden’s philosophy, a framework to identify screens as such is put forward. Using this framework, it is argued that screens display through heteronomy, filter through intentional objects, serve as tools with heterogeneous strata, and are conceived as representations through the distinct fields of ontology and phenomenology. It is then concluded how screens are characterized by presented objects, reconstructed aspects, represented objectivities, and visual concretization and immersion, marking their distinct mode of existence. Przedmiotem badań opisanych w rozprawie jest ekran. Najpierw oceniane są koncepcje ekranów jako wyświetlaczy, filtry i narzędzia. Argumentuje się, że te koncepcje nie wyjaśniają wystarczająco ekranu w izolacji, pomijając relacje z podmiotem postrzegającym w kategoriach uniwersalnych. W konsekwencji rozważana jest teoria ekranów, tak jak została pomyślana w dziedzinie fenomenologii, z pracami Lucasa Introny i Fernando Ilharco. Introna i llharco podchodzą do ekranów, przyjmując filozofię Martina Heideggera. Po podkreśleniu korzyści płynących z ich podejścia, identyfikuje się niedociągnięcia dotyczące zastosowań Heideggera, w szczególności w zakresie luk w ilustrowaniu reprezentacji wizualnych wykraczających poza mediację fizyczną. Zauważając zalety podejścia fenomenologicznego i odpowiednie narzędzia koncepcyjne filozofii Romana Ingardena, zaproponowano ramy do identyfikacji ekranów jako takich. Korzystając z tych ram, argumentuje się, że ekrany wyświetlają poprzez heteronomię, filtrują poprzez obiekty intencjonalne, służą jako narzędzia z heterogenicznymi warstwami i są postrzegane jako reprezentacje poprzez odrębne pola ontologii i fenomenologii. Następnie podsumowuje się, w jaki sposób ekrany są charakteryzowane przez prezentowane obiekty, zrekonstruowane aspekty, reprezentowane obiektywności oraz wizualną konkretyzację i immersję, zaznaczając ich odrębny tryb istnienia.listelement.badge.dso-type Item , Metabarcoding eDNA w analizie różnorodności biologicznej bakteriobiomu i mykobiomu środowiska glebowego poddanego zróżnicowanym zabiegom agrotechnicznym w uprawie kukurydzy (Zea mays L.)(2025-11-17) Kruczyńska, AnnaWyniki niniejszej dysertacji mają praktyczne znaczenie dla rolnictwa i agrobiotechnologii, szczególnie w kontekście globalnych wyzwań związanych z degradacją gleb. Celem badań była analiza struktury i bogactwa bakteriobiomu oraz mykobiomu gleb uprawnych kukurydzy (Zea mays L.) poddanych różnym zabiegom agrotechnicznym (międzyplon, płodozmian, system orkowy i bezorkowy, redukcja nawożenia azotowego). Próbki gleby pochodziły z areału rolniczego, należącego do CGFP Sp. z o.o. i były pobierane w różnych punktach czasowych. Sekwencjonowanie NGS przeprowadziła firma Genomed S.A., a wyniki poddano analizie bioinformatycznej i statystycznej. Uzyskane wyniki pozwoliły na wytypowanie mikrobiologicznych wskaźników wrażliwości {Massilia i Haliangium) i odporności (Sphingomonas) na długotrwałą monokulturę kukurydzy. Potwierdzono, że bakterie należące do typu Bacteroidota mogą stanowić ważny wskaźnik jakości gleby. Udowodniono, że rodzaje Mucilaginibacter i Edaphobaculum wykazały największą wrażliwość na zmiany parametrów chemicznych gleby oraz że rodzaj Flavobacterium może być wrażliwy na praktyki rolnicze. Realizacja badań wykazała, że redukcja nawożenia azotowego o 20% nie wpływa w sposób negatywny na bogactwo społeczności grzybiczej. Co więcej, niektóre rodzaje grzybów mogą pełnić funkcję potencjalnych bio indykatorów pozytywnego wpływu nawożenia azotowego na względną obfitość mykobiomu. The results of this dissertation have practical significance for agriculture and agrobiotechnology, particularly in the context of global challenges related to soil degradation. The aim of the study was to analyze the structure and diversity of the bacteriobiome and mycobiome of maize (Zea mays L.) cultivated soils subjected to various agronomic treatments (intercropping, crop rotation, plowing, no-till systems, and N fertilization reduction). Soil samples were collected from an agricultural area owned by CGFP Ltd. NGS sequencing was performed by Genomed S.A., and the results were subjected to bioinformatic and statistical analysis. The findings enabled the identification of microbial indicators of sensitivity (Massilia and Haliangium) and resistance (Sphingomonas) to long-term maize monoculture. It was confirmed that bacteria belonging to the phylum Bacteroidota may serve as important indicators of soil quality. It was demonstrated that the genera Mucilaginibacter and Edaphobaculum showed the greatest sensitivity to changes in soil chemical parameters, and that Flavobacterium may be sensitive to agricultural practices. The study showed that a 20% reduction N fertilization does not negatively impact fungal community richness. Moreover, some fungal genera may serve as potential bioindicators of the positive effect of N reduction on the relative abundance of the soil mycobiome.listelement.badge.dso-type Item , Postawy młodzieży maturalnej wobec Kościoła katolickiego w Polsce. Studium katechetyczno-pastoralne(2025-10-17) Pązik, TomaszRozprawa analizuje postawy eklezjalne polskich maturzystów z liceów ogólnokształcących. Celem było określenie, w jakim stopniu młodzież identyfikuje się z Kościołem katolickim, oraz sformułowanie zaleceń katechetycznych i duszpasterskich. Autor wprowadza termin „postawa eklezjalna”, obejmujący komponenty: poznawczy, emocjonalny i behawioralny. Badanie objęło analizę podstawy programowej katechezy, opracowanie autorskiego kwestionariusza i badanie 1 509 maturzystów. Wyniki pokazały zróżnicowany poziom wiedzy, umiarkowanie pozytywne lub neutralne postawy oraz niskie zaangażowanie praktyczne. Zidentyfikowano trzy typy postaw: pozytywną, neutralną i negatywną, przy czym pozytywna postawa była dwukrotnie częstsza niż negatywna. Istotne znaczenie miały praktyki religijne w rodzinie i pozytywne doświadczenia wspólnotowe. Część jakościowa ukazała motywacje i bariery w przeżywaniu wiary. Rekomendacje obejmują wzmocnienie preewangelizacji, elastyczne przygotowanie sakramentalne oraz rozwój małych grup formacyjnych. Praca wskazuje także kierunki dalszych badań nad religijnością młodzieży. The dissertation examines ecclesial attitudes among Polish high school seniors. Its aim was to assess the degree to which youth identify with the Catholic Church and to develop catechetical and pastoral recommendations. The author introduces the term “ecclesial attitude,” encompassing cognitive, emotional, and behavioral components. The study included an analysis of the catechetical curriculum, the development of a validated questionnaire, and a survey of 1,509 students. Results showed varied levels of knowledge, generally neutral or moderately positive attitudes, and low practical engagement. Three types of ecclesial attitudes were identified; positive, neutral, and negative—with positive attitudes occurring twice as often as negative ones. Regular family religious practice and positive community experiences were significant factors. The qualitative part revealed motivations and barriers related to faith engagement. Recommendations include strengthening pre evangelization, flexible sacramental preparation, and supporting small faith-based groups. The study also outlines directions for future research on youth religiosity.listelement.badge.dso-type Item , Biograficzny portret Celiny Michałowskiej(2025-09-26) Duszyca, PaulinaCelem pracy "Biograficzny portret Celiny Michałowskiej" było możliwie najwierniejsze odtworzenie duktu życia i twórczości XIX-wiecznej zakonnej artystki, Celiny Michałowskiej. Rozprawa składa się z pięciu rozdziałów, wstępu, zakończenia i bibliografii. W tekście zostały zamieszczone ilustracje, które są integralną częścią pracy. Rozdział 1. został poświęcony znakomitym koligacjom rodzinnym Celiny Michałowskiej. W rozdziale 2. opisano pierwsze dziesięciolecia historii Zgromadzenia Sióstr Niepokalanego Poczęcia NMP oraz jego misję i charyzmat. W tej części pracy przedstawiono także Michałowską jako zakonną nauczycielkę malarstwa i rysunku. W rozdziale 3. opisano Celinę jako zakonną artystkę. Rozdział 4. przybliżył postać Michałowskiej jako scenografki zakonnego teatru. Rozdział 5. dotyczy relacji Celiny z przełożoną zgromadzenia, matką Marceliną Darowską. W pracy posługiwano się metodą analizy i interpretacji tekstu, a także metodą archiwalną, w której ważną czynnością badawczą było odczytanie niepublikowanych dotychczas rękopisów korespondencji Celiny Michałowskiej. W dysertacji została także omówiona twórczość artystyczna Michałowskiej przy użyciu metod z zakresu historii sztuki. Stworzona biografia Celiny Michałowskiej wydobyła jej sylwetkę z zapomnienia i przywróciła jej postać polskiej historii sztuki, tym samym ubogacając obraz kultury polskiej XIX wieku. The aim of the work „Biographical portrait o f Celina Michałowska” was to find the most faithful reproduction of the life and work of the 19th-century nun artist, Celina Michałowska. The dissertation consists of chapters, introduction, conclusion and bibliography. The text contains illustrations that are integral part of the work. Chapter 1. brings closer an exceptional family connection of Celina Michałowska. Chapter 2. contain information about the first decades of the history of the Congregation of the Sisters of the Immaculate Conception and its mission and charisma. In this part of the work, Michałowska also appears as the teacher of painting and drawing. Chapter 3. describes Celina as a nun artist. Chapter 4. presents Michałowska as a set designer for a nun theatre. Chapter 5.concerns Celina’s relationship with the superior of the congregation Marcelina Darowska. The work uses the method of text analysis and interpretation, as well as the archival method, in which an important research activity was the reading of previously unpublished manuscripts of Celina Michalowska’s i correspondence. The dissertation discusses Michalowska’s artistic work using methods from history of art. The biography of Celina Michałowska ; that was created brought her figure out of oblivion and restored her figure to Polish aid history, thus enriching the image of Polish culture in the 19th century.listelement.badge.dso-type Item , Skuteczność postępowania mediacyjnego wobec nieletnich sprawców czynów karalnych. Perspektywa ontologiczno-prakseologiczna(2025-09-19) Lewandowska-Pierzynka, Iwona DagmaraRozprawa doktorska poświęcona jest analizie skuteczności postępowania mediacyjnego z udziałem nieletnich sprawców czynów karalnych, w kontekście ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich. W części teoretycznej rozprawy poddano analizie ewolucję idei mediacji, jej funkcje, zasady oraz różne modele jej prowadzenia. Szczególne znaczenie przypisano zasadzie dobrowolności, wskazując na potrzebę jej reinterpretacji w przypadku nieletnich. Teoretyczne rozważania osadzono w kontekście teorii systemów Talcott’a Parsonsa i Czesława Czapówa, co pozwoliło na ocenę mediacji jako instytucji społeczno-prawnej o określonych funkcjach i celach. Część empiryczna obejmuje analizę akt 223 spraw z 41 sądów rejonowych oraz badania ankietowe przeprowadzone wśród sędziów orzekających w sprawach nieletnich. Rozprawa kończy się wnioskami de lege lata i de lege ferenda, w których autorka postuluje m.in. obowiązkowe informowanie stron o możliwości mediacji, rozwój edukacji prawniczej i szkolenia dla mediatorów oraz sędziów. Całość pracy stanowi istotny głos na rzecz wzmocnienia mediacji jako skutecznej, humanitarnej formy reagowania na konflikty z udziałem młodzieży, oferującej realne wsparcie w procesie ich resocjalizacji i reintegracji społecznej. The doctoral dissertation is devoted to the analysis of the effectiveness of mediation proceedings involving juvenile offenders, in the context of the Act of 9 June 2022 on the Support and Resocialization of Juveniles. In the theoretical part of the dissertation, the evolution of the idea of mediation, its functions, principles, and various models of implementation are examined. Particular emphasis is placed on the principle of voluntariness, with a call for its reinterpretation in the case of juveniles. Theoretical considerations are framed within the system theory of Talcott Parsons and Czesław Czapów, which allows for an assessment of mediation as a socio-legal institution with specific functions and objectives. The empirical part includes an analysis of 223 case files from 41 district courts as well as survey research conducted among judges adjudicating in juvenile cases. The dissertation concludes with de lege lata and de lege ferenda recommendations, in which the author advocates, among other things, mandatory information for parties about the possibility of mediation, the development of legal education, and training for mediators and judges. The entire work constitutes an important contribution to strengthening mediation as an effective and humane form of responding to conflicts involving young people, offering genuine support in their resocialization and social reintegration processes.listelement.badge.dso-type Item , Działalność oświatowa liceów katolickich w Lublinie w latach 1989-2019(2025-06-16) Krzyżanowska, UrszulaDysertacja przedstawia rekonstrukcję i analizę działalności oświatowej katolickich liceów w Lublinie w latach 1989-2019 – zagadnienie wcześniej nieeksplorowane. W tym czasie na terenie miasta funkcjonowały cztery licea katolickie – dwa z nich wciąż istnieją, dwa zostały zlikwidowane. Każda szkoła prowadzona była przez inny organ, co wpływało na jej aktywność. W celu zwiększenia wartości poznawczej pracy zdecydowano się na triangulację metod. Podstawą przeprowadzonych badań była analiza dokumentów. Drugą, komplementarną część badań stanowiły wywiady z dyrektorami, nauczycielami i uczniami. Rozprawa ma układ problemowo-chronologiczny. Podstawy teoretyczne zaprezentowano w pierwszych dwóch rozdziałach. Pierwszy zawiera rozstrzygnięcia natury definicyjnej. Drugi omawia dzieje oraz aktualną sytuację szkolnictwa katolickiego w Polsce. Kolejne partie pracy przedstawiają wyniki przeprowadzonych badań empirycznych. Rozdział trzeci ukazuje początki badanych placówek oraz charakterystykę organów prowadzących. W rozdziale czwartym opisano społeczność nauczycielską. Społeczność uczniowską ukazano w rozdziale piątym. Rozdział szósty traktuje o pracy dydaktycznej. Ostatni, siódmy rozdział naświetla wychowanie i jego patriotyczno-religijny wymiar. Pracę zamykają konkluzje, bibliografia oraz aneksy z kwestionariuszami wywiadów. The dissertation presents a reconstruction and analysis of the educational activities of Catholic secondary schools in Lublin in the period 1989-2019 - a previously unexplored subject. At the time, there were four Catholic secondary schools in the city - two of which still exist, two of which have been closed down. Each school was run by a different body, which affected its performance. In order to increase the cognitive value of the work, it was decided to triangulate the methods. The basis of the research conducted was document analysis. The second, complementary part of the research consisted of interviews with principals, teachers and students. The dissertation has a problem-chronological layout. The theoretical basis is presented in the first two chapters. The first chapter contains definitions. The second discusses the history and current situation of Catholic education in Poland. The next parts of the work introduce the results of conducted empirical research. The third chapter discusses the beginnings of the educational institutions under study and the characteristics of their governing bodies. The fourth chapter depicts the teaching community. The student community is portrayed in the fifth chapter. The sixth chapter deals with teaching and learning. The last, seventh chapter explores rearing and its patriotic-religious dimension. The work is completed with conclusions, a bibliography and appendices with interview questionnaires.listelement.badge.dso-type Item , Kształcenie akademickie osadzonych jako czynnik warunkujący nadzieję na sukces zawodowy. Studium przypadku osadzonych w areszcie śledczym w Lublinie(2025-06-23) Kulik, PiotrCelem przedstawionej pracy jest analiza kształcenia akademickiego jako czynnika warunkującego nadzieję za sukces zawodowy osadzonych w Areszcie Śledczym w Lublinie, w świetle literatury i wyników własnych badań empirycznych oraz nakreślenie teoretycznych i praktycznych wskazań w tym zakresie. Podjęty temat jest uzasadniony wieloma argumentami: - brakiem szczegółowych badań w tym zakresie, - przemianami w resocjalizacji na przestrzeni ostatnich lat, - doświadczeniami w kraju, w zakresie akademickiego kształcenia osadzonych. W kontekście tak sformułowanego celu pracy wyodrębniono cel teoretyczny, empiryczny i praktyczny. Celem teoretycznym jest ukazanie związków i zależności między kształceniem akademickim osadzonych a nadzieją na sukces zawodowy, po odbyciu kary pozbawienia wolności. Natomiast celem empirycznym jest: Po pierwsze: poznanie związków i zależności między cechami osobowości osadzonych a poziomem i wymiarami nadziei na sukces zawodowy; Po drugie: poznanie związków i zależności między cechami osobowości osadzonych a ich hierarchią celów życiowych; Po trzecie: poznanie jak kształcenie akademickie warunkuje nadzieję na sukces zawodowy osadzonych. Celem praktycznym jest sformułowanie wniosków i wskazówek, które mogą wykorzystać funkcjonariusze Służby Więziennej, w pracy resocjalizacyjnej i penitencjarnej, z osadzonymi w zakładach karnych i aresztach śledczych. Dysertacja ma trójdzielną strukturę z podziałem na część teoretyczną, metodologiczną oraz poświęconą prezentacji i interpretacji wyników badań własnych. The aim of the presented work is to analyze academic education as a factor, conditioning the hope for professional success of prisoners in the Sledezy Prison, in the light of this literature, the results of our own empirical research and the outline of theoretical and practical guidelines in this area. The topic is justified by many arguments: - lack of detailed research in this area, - changes in resocialization in recent years, - experiences in the country in the field of academic education of prisoners. In the context of the thus formulated work, a theoretical, empirical and practical aim was distinguished. The theoretical aim is to show the connections and dependencies between the academic education of prisoners and the hope for professional success after serving a sentence of imprisonment. The empirical goal is: Firstly, to learn about the connections and dependencies between the personality traits of prisoners and the level and dimensions of hope for professional success. Secondly, to learn about the connections and dependencies between the personality traits of prisoners and their hierarchy of life goals. Thirdly, to learn how academic education conditions the hope for professional success of prisoners. The practical goal is to formulate conclusions and guidelines that can be used by officers of the Prison Service in their resocialization and penitentiary work with prisoners in Penitentiary Institutions and Detention Centers. The dissertation has a tripartite structure divided into a theoretical, methodological and a part devoted to the presentation and interpretation of the results of the author's own research. The theoretical part consists of four chapters.listelement.badge.dso-type Item , Symbol w "De mysteriis" Jamblicha z Chalkis(2025-06-18) Ładziński, AntoniRozprawa dotyczy pojęcia symbolu w "De mysteriis" Jamblicha. We wstępie przestawione są dotychczasowy stan badań, metoda pracy oraz problem badawczy. Rozdział I pracy przedstawia typologię symboli u Jamblicha oraz tradycje religijno-filozoficzne, które miały wpływ na filozofa. Zostały wyróżnione trzy rodzaje symboli: mimetyczny, wróżebny oraz teurgiczny. Wśród dawniejszych filozofów największy wpływ na teorię symbolu mimetycznego mieli Platon, Plotyn i Porfiriusz, a na teorię symbolu wróżebnego - stoicy. Na teorię symbolu teurgicznego pewien wpływ miały Wyrocznie Chaldejskie, kulty misteryjne oraz filozofia pitagorejska. W rozdziałach II i III zostają omówione odpowiednio symbole mimetyczne oraz wróżebne. Rozdział IV poświęcony jest relacjom pomiędzy symbolem teurgicznym a problematyką poznania u Jamblicha. W rozdziale V symbol teurgiczny zostaje ujęty z perspektywy partycypacji bytu oraz teorii duszy Jamblicha. Konkluzje zawierają syntezę badań: trzy rodzaje symbolu partycypują w boskości w różnym stopniu: mimetyczny w wiedzy, wróżebny w wiedzy i mocy, a teurgiczny w samej mocy. Symbol pełni bardzo istotną funkcję w myśli Jamblicha i spaja różne obszary jego filozofii. Teoria Jamblicha jest nowatorska, proponuje bowiem drogę do zbawienia całkowicie zależną od bogów. Pracę kończy omówienie znaczenia teorii Jamblicha dla współczesnej filozofii oraz realizacji celów badawczych. The dissertation concerns the concept of symbol in Iamblichus' "De mysteriis". The introduction presents the current state of research, the work method and the research problem. Chapter I of the work presents the typology of symbols in Iamblichus and the religious and philosophical traditions that influenced the philosopher. Three types of symbols have been distinguished: mimetic, divinatory and theurgical. Among the older philosophers, the greatest influence on the theory of the mimetic symbol was Plato, Plotinus and Porphyry, and the theory od the divinatory symbol - the Stoics. The theory of the theurgical symbol was influenced to some extent by the Chaldean Oracles, mystery cults and Pythagorean philosophy. In chapters II and III, mimetic and divinatory symbols are discussed, respectively. Chapter IV is devoted to the relationship between the theurgical symbol and the issue of knowledge in Iamblichus. In chapter V, the theurgical symbol is presented from the perspective of the participation of being and Iamblichus' theory of the soul. The conclusions provide a synthesis of the research: three types of symbol participate in divinity to varying degrees: mimetic in knowledge, divinatory in knowledge and power, and theurgical in power itself. The symbol plays a very important role in Iamblichus' thought and unites various areas of his philosophy. Iamblichus's theory is innovative because it proposes a path to salvation that is completely dependent on the gods. The work ends with a discussion of the importance of Iamblichus's theory for contemporary philosophy and the implementation of research goals.listelement.badge.dso-type Item , Źródła idei „nowego człowieka” i „nowego społeczeństwa” w Rosji i Związku Sowieckim do 1929 r.(2025-06-06) Piekara, JędrzejW swojej rozprawie doktorskiej badam genezę bolszewickiego wyobrażenia o „nowym człowieku” i „nowym społeczeństwie” oraz sposób, w jaki te idee wpływały na życie społeczne, kulturalne i polityczne w Rosji Radzieckiej i Związku Sowieckim w latach dwudziestych. Stawiam tezy o utopijności marksizmu, komunizmu i bolszewizmu, które, choć odżegnywały się od utopijności, były nią przesiąknięte. Wywodzę tę utopijność z połączenia tradycyjnej myśli utopijnej (Platon, Morus, Campanella) z ideałami rewolucji francuskiej. Marksizm traktuję jako cezurę w ruchu utopijnym, łączącą utopijne wyobrażenia społeczne z nauką i działaniem politycznym. Prefiguracje komunizmu wiążę z szeroką kategorią „ideologii socjalistycznych”, obejmujących m.in. chrześcijaństwo i klasyczne utopie. Analizuję teorię marksistowską, dorobek kulturowy oraz praktykę polityczną, ukazując, jak postulat „nowego człowieka” wyrastał z europejskiej tradycji utopijnej. Bolszewicy, kreując wizję nowego świata, czerpali z chrześcijaństwa, Platona, utopistów i oświecenia. ZSRR był pierwszym krajem, który próbował realizować aktywny utopizm polityczny. Pracę kończę na roku 1929, kiedy wraz z objęciem władzy przez Stalina kończy się „romantyczna epoka” komunizmu, ustępując miejsca realizmowi socjalistycznemu i likwidacji utopijności niezwiązanej z kultem jednostki. In my doctoral dissertation, I examine the origins of the Bolshevik conception of the "new man" and "new society" and how these ideas in fluenced social, cultural, and political life in Soviet Russia and the Soviet Union during the 1920s. I argue that Marxism, communism, and Bolshevism, while officially distancing themselves from utopianism, were deeply imbued with it. I trace this utopianism to the fusion of traditional utopian thought (Plato, More, Campanella) with the ideals of the French Revolution. I regard Marxism as a turning point in the utopian movement, combining utopian social visions with science and political action. I connect the precursors of communism with the broad category of "socialist ideologies," which include Christianity and classical utopias. I analyze Marxist theory, cultural contributions, and political practice, showing how the vision of the "new man" grew out of European utopian traditions. The Bolsheviks, in creating their vision of a new world, drew from Christianity, Plato, utopian thinkers, and Enlightenment ideals. The USSR was the first country to attempt the realization of active political utopianism.listelement.badge.dso-type Item , Postrzeganie wartości macierzyństwa w procesie resocjalizacji skazanych kobiet(2025-05-26) Brzezińska, AnnaPrezentowana dysertacja doktorska podejmuje zagadnienie resocjalizacji kobiet, będących jednocześnie matkami małych dzieci i odbywających karę w polskich zakładach karnych. Z założenia dysertacja została ograniczona do pewnych zasobów, które decydują o niewątpliwych potrzebach (oglądu świata - archeologii życia, warunkujących cele życia, bądź warunkujące sens i jakość życia matki). Macierzyństwo jest czymś, co łączy wszystko razem. Dysertacja w swej materii obejmuje cztery podstawowe obszary badawcze: resocjalizację, wychowanie resocjalizujące, matki i dzieci oraz macierzyństwo. Przedmiotem rozprawy jest badanie możliwości rozwojowej i resocjalizacyjnej skazanych kobiet, będących jednocześnie matkami wychowującymi w więzieniu swoje dzieci. W czasie tworzenia modelu badawczego pamiętałam, iż inny przedmiot badania może narzucać metoda ilościowa, inny zaś metoda jakościowa. Zostało to zaprezentowane w oparciu o zebraną literaturę przedmiotu oraz własne badania empiryczne. Celem dysertacji jest zbadanie korelacji resocjalizacji skazanych kobiet - jako głównego celu systemu penitencjarnego - i macierzyństwa, jako związku synergicznego i jednościowego (scalenia) matki z dzieckiem, ze szczególnym uwzględnieniem koniecznych elementów, właściwości osobniczych, które mogą towarzyszyć wzrastaniu poprzez macierzyństwo w kierunku samorealizacji, pobudzania kreatywności i samospełnienia się. Celem jest poszukiwanie - w otoczeniu skazanej matki - możliwości pozytywnego wykorzystania - chociażby w ograniczonym stopniu - macierzyństwa w procesie jej resocjalizacji. The presented doctoral dissertation addresses the issue of resocialization of women who are also mothers of small children serving sentences in Polish prisons. In principle, the dissertation was lim ited to certain resources that determine undoubted needs (w orldview - archeology of life, determ ining life goals, or determining the meaning and quality of the mother's life). Motherhood is something that connects everything together. The dissertation in its subject m atter covers four basic research areas: resocialization, resocializing education, mothers and children, and motherhood. The subject of the dissertation is the study of the development and resocialization possibilities of convicted women who are also mothers raising their children in prison. While creating the research model, I remembered that the quantitative method may impose a different subject of research, while the qualitative method may impose a different one. This was presented based on the collected literature on the subject and my own empirical research. The aim of the dissertation is to examine the correlation between the resocialization of convicted women - as the main goal of the penitentiary system - and motherhood, as a synergistic and unitive relationship (merging) between the mother and her child, with particular emphasis on the necessary elements, individual characteristics that may accompany growth through motherhood towards self realization, stimulating creativity and self fulfillment. The aim is to search - in the environment of the convicted mother - for the possibility of positive use - even to a limited extent - of motherhood in the process of her resocialization.listelement.badge.dso-type Item , Sakramenty i sakramentalia w agendach liturgicznych diecezji polskich (1963-2021) a posoborowa reforma liturgiczna(2025-05-26) Golec, ŁukaszPraca zawiera materiał uzyskany w wyniku przeprowadzonych badań, uporządkowany według klucza, jakim jest układ treści Katechizmu Kościoła Katolickiego. Rozdział I to zagadnienia introdukcyjne dotyczące samego rozumienia pojęć sakramentów i sakramentaliów oraz ich rozwoju; w teologii ze szczególnym uwzględnieniem prądów czasu Vaticanum II. Wskazano również na główne źródła posoborowej teologii i prawa sakramentów. Szczegółową analizę materiału w każdym rozdziale poprzedza geneza terminów, którymi posługuje się Katechizm, grupując sakramenty: wtajemniczenia chrześcijańskiego (rozdział II), uzdrowienia (rozdział III), w służbie komunii (rozdział IV), a także inne celebracje liturgiczne: błogosławieństwa (rozdział V) oraz pogrzeb chrześcijański (rozdział VI). Bibliografia zawiera uporządkowane źródła. Agendy liturgiczne stanowią dla celebransa i posługujących pomoc w przygotowaniu oraz sprawowaniu czynności liturgicznych i nabożeństw. Nie będąc księgami liturgicznymi w sensie ścisłym, zawierają czasem także teksty liturgii i przepisy liturgiczne. Jednak ich celem nie jest zastąpienie ksiąg liturgicznych. Badania ujawniły, że w niektórych podręcznikach znajdują się też komentarze i dopowiedzenia autorów, mające objaśniać przygotowanie danej celebracji, dzięki czemu dostarczają cennych wskazań praktycznych. Jako celebracje związane z liturgią sakramentów badane agendy podają m.in. nabożeństwa znajdujące się w programie przygotowania do Pierwszej Komunii świętej lub bierzmowania, a także celebracje rocznic sakramentów, m.in. jubileuszy małżeńskich czy kapłańskich. Badania wykazały, że większość z nich jest albo przedrukiem, albo modyfikacją tekstów z ksiąg liturgicznych, które są zgodne z teologią Vaticanum II. Znajdują się tam również całkiem nowe kompozycje. The work contains material obtained as a result of the research, arranged according to the key, which is the content o f the Catechism of the Catholic Church. Chapter I is introductory issues concerning the understanding of the concepts of sacraments and sacramentals and their development in theology, with particular emphasis on the currents of Vatican II. The main sources of post-conciliar theology and the law of sacraments were also indicated. A detailed analysis of the material in each chapter is preceded by the genesis of the terms used in the Catechism, grouping the sacraments: Christian initiation (chapter II), healing (chapter III), in the service of communion (chapter IV), as well as other liturgical celebrations: blessings (chapter V) and Christian funeral (chapter VI). The bibliography contains organized sources. Liturgical agendas assist the celebrant and ministers in preparing and performing liturgical activities and services. Not being liturgical books in the strict sense, they sometimes also contain liturgical texts and liturgical regulations. However, their purpose is not to replace liturgical books. Research has revealed that some textbooks also contain comments and additions by the authors, intended to explain the preparation of a given celebration, thus providing valuable practical advice. Celebrations related to the liturgy of the sacraments are mentioned by the examined agencies as: services included in the program of preparation for First Holy Communion or Confirmation, as well as celebrations of sacramental anniversaries, including marital or priestly anniversaries. Research has shown that most of them are either reprints or modifications of texts from liturgical books that are consistent with the theology of Vatican II. There are also completely new compositions.listelement.badge.dso-type Item , Posługa pastoralno-liturgiczna wobec chorych w szpitalach w Chicago(2023-03-13) Przeszło, MarzenaW Ameryce jest używany termin "kapelan świecki” w znaczeniu specyficznej opieki nad chorym, która polega na duchowym wsparciu chorego, jego rodziny, jak również zespołu medycznego. Jest on etatowym pracownikiem szpitala i należy do zespołu medycznego. Program szkolenia Credential Pastoral Education dla kapelanów szpitalnych i studentów teologii opracował pastor Anton Boisen. Zbadano wymogi Joint Commission, która nadzoruje prace szpitali oraz stawia wymagania odnośnie zatrudniania i wykształcenia personelu medycznego, a także wytyczne National Association of Catholic Chaplains. Praca badawcza objęła sposób posługi pastoralnej świeckich pomocników odnośnie spiritual assessment (rozeznanie duchowe) i w przygotowaniu do sakramentów. Szpitale publiczne lub wielowyznaniowe rzadziej zatrudniają duchownych, a częściej kapelanów świeckich różnych wyznań, a nawet ateistów (!), którzy sprostali wymaganiom Joint Commission i uzyskali dyplom kapelana. Badania dotyczyły Advance Directive, Living Act Will i innych przepisów stanowych, które służą pacjentowi podczas podejmowania decyzji odnośnie metod leczenia lub jego zaprzestania w obliczu śmierci. Zweryfikowano pozytywnie hipotezę badawczą dotyczącą doniosłej roli katolickich kapelanów świeckich. The term “lay chaplain” is use in America to mean specific care for the sick, which means spiritual support of the patients, families and medical team. A chaplain is a full-time employee of the hospital and part of the medical team. The training program called Credential Pastoral Education for hospital chaplain and theological students was developed by pastor Anton Boisen. The research refers to the regulations developed by Joint Commission which supervises the work of hospitals and sets requirements for the employees and education of medical staff and includes guidelines of the national Association o f Catholic Chaplains. The research covered the role of catholic “lay chaplains” in spiritual assessment and preparation of patients for sacraments. Public or private hospitals more likely employ “lay chaplains” of various denominations, and even atheists (!) who have passed the regiments of the Joint Commission and obtained a chaplain certification. Further research concerned the manner of Catholic ministry “lay chaplains” in Advance Directives, Living Act Will and other State laws to help patients make treatment decision or discontinue treatment in the face of death. The conducted research presented in the dissertation gave a positive answer to the question of whether there is a need for the ministry of catholic “lay chaplains” in hospitals in Chicago.listelement.badge.dso-type Item , Odpowiedzialność prawna z tytułu rozpowszechniania fake newsów w polskim porządku prawnym(2022-10-27) Niedbała, MarcinProblem rozpowszechniania fałszywych informacji istniał wprawdzie od stuleci, lecz dopiero niedawne wydarzenia geopolityczne i towarzyszące im działania dezinformacyjne (wybory prezydenckie w USA w 2016 roku, kreowany przez Rosję fałszywy przekaz medialny dotyczący aneksji Krymu i wojny w Donbasie, białoruska propaganda dotycząca kryzysu migracyjnego) uwidoczniły związane z nim zagrożenia. Wprowadzanie opinii publicznej w błąd przy wykorzystaniu tzw. fake newsów nierzadko stanowi element wojny informacyjnej i umożliwia m.in. zakłócanie demokratycznych procesów wyborczych, prowokowanie niepokojów społecznych, odpowiednie ukierunkowywanie polityki państwa, a także jego destabilizowanie. Tymczasem, podkreślenia wymaga, iż prawo nie może pozostawać obojętne wobec nowych zjawisk społecznych stanowiących istotne zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego oraz dóbr poszczególnych jednostek. Należy wobec tego poddać analizie obowiązujące regulacje prawne i zbadać, czy w ogóle odnoszą się one do zagrożeń wynikających z rozpowszechniania fake newsów oraz, czy skutecznie tym zagrożeniom przeciwdziałają. W tym celu zbadano w szczególności możliwość subsumpcji czynu polegającego na rozpowszechnianiu fake newsów pod określone przepisy prawa karnego, przedstawiono możliwe do zastosowania środki służące do pociągnięcia do odpowiedzialności cywilnej osób rozpowszechniających fake newsy oraz oceniono ich skuteczność, a także zweryfikowano możliwość wykorzystania norm prawa prasowego dotyczących sprostowania dla przeciwdziałania rozpowszechnianiu fake newsów. The problem of disseminating false information has existed for centuries, but only recent geopolitical events and the accompanying disinformation activities (the 2016 US presidential election, a false media coverage created by Russia regarding the annexation of Crimea and the war in Donbas, Belarusian propaganda concerning the migration crisis) have exposed the threats associated with it. Misleading the public by using the so-called fake news is often part of the information war and enables, among others, disrupting democratic election processes, provoking social unrest, appropriate direction of the state's policy, as well as its destabilization. Meanwhile, it should be emphasized that the law cannot remain indifferent to new social phenomena which constitute a significant threat to state security and public order as well as the goods of respective individuals. Therefore, the applicable legal regulations should be analyzed and it should be researched whether they refer to the threats resulting from the dissemination of fake news at all and whether they effectively counteract these threats. For this purpose, the possibility of subsuming the act of disseminating fake news under specific provisions of criminal law was examined, the possible measures to bring to civil liability of persons disseminating fake news were presented and their effectiveness was assessed, and the possibility of using the norms of the press law regarding rectification to counteract the spread of fake news was verified.listelement.badge.dso-type Item , Edukacja osób z niepełnosprawnością w ramach projektu „Alegría de Vivir” w Santo Domingo – Ekwador. Studium psychopedagogiczne(2021-05-06) Szymański, MarekRozprawa ta składa się z trzech części: teoretycznej, metodologicznej i empirycznej wraz z psychopedagogiczną interpretacją uzyskanych wyników badań. Teoretyczne znaczenie tej pracy doktorskiej związane było z ukazaniem projektu jako przykładu przedsięwzięcia wspomagającego proces rozwoju osobistego oraz inkluzji społecznej osób z ryzykiem wykluczenia. Pozytywne doświadczenie związane z jego realizacją oraz jego pozytywną oceną stanowi źródło inspiracji dla tworzenia podobnych projektów skupionych na poprawie warunków życia i funkcjonowania osób z niepełnosprawnością i ich rodzin. Celem podjętej pracy doktorskiej była odpowiedź na pytanie: Jakie walory edukacyjne zostały zrealizowane w ramach Projektu "Alegría de Vivir" obejmującego pracę terapeutyczną z osobami z wykluczeniem społecznym. Oprócz celu poznawczego starano się zrealizować cel praktyczny, jakim było wypracowanie najlepszych form pomocy służących inkluzji społecznej osób z niepełnosprawnością i chorych psychicznie. Efektem końcowym projektu było wykazanie nie tylko jego edukacyjnych, ale również psychopedagogicznych walorów oraz ich znaczenia dla osób w różny sposób w nim uczestniczących. Ogółem w badaniach wzięło udział 469 osób, wśród których było 159 uczestników badań pilotażowych (odegrały one bardzo istotną rolę w opracowaniu narzędzi badań) oraz 310 osób w badaniach zasadniczych. Innowacyjnym narzędziem badań tej ostatniej grupy osób był kwestionariusz ujmujący przedmiot badań zarówno w sposób retrospekcyjny, jak i introspekcyjny. This dissertation consists of three parts: theoretical, methodological and empirical, together with a psycho-pedagogical interpretation of the obtained research results. The theoretical significance of this dissertation was connected with showing the Project as an example of an undertaking supporting the process of personal development and social inclusion of people at risk of exclusion. The positive experience of its implementation and its positive evaluation is a source of inspiration for creating similar projects focused on improving the living conditions and functioning of people with disabilities and their families. The aim of the doctoral dissertation was to answer the question: What educational values were realized within the Alegría de Vivir Project covering therapeutic work with people with social exclusion? In addition to the cognitive goal, there was an attempt to achieve a practical goal, which was to develop the best forms of assistance for the social inclusion of people with disabilities and the mentally ill. The final result of the Project was to demonstrate not only its educational but also psycho-pedagogical qualities and their importance for people who participate in it in various ways. A total of 469 people took part in the research, among them 159 participants of pilot studies (they played a very important role in the development of research tools) and 310 people in basic research. An innovative research tool for the latter group of people was a questionnaire that covered the subject of the research in both retrospective and introspective ways.listelement.badge.dso-type Item , Ewangelicka etyka teologiczna w ujęciu ks. Witolda Benedyktowicza(2020-09-29) Orłowski, MariuszRozprawa prezentuje oryginalny system etyczny stworzony przez ks. Witolda Benedyktowicza (1921-1997), najwybitniejszego polskiego etyka ewangelickiego XX wieku. Twierdzi on, że głównym obszarem zainteresowań ewangelickiej etyki teologicznej są pryncypia etyczne oraz ogólne ramy postępowania wierzących (paradygmaty). Do pryncypiów ewangelickiej etyki teologicznej ks. W. Benedyktowicz zalicza: łaskę i wiarę, dobro jako rzeczywistość w Chrystusie, Zakon i Ewangelię jako dwie postacie Słowa Bożego, Przykazanie, które przynosi wolność, cnotę i obowiązek, posłuszeństwo i wolność w odpowiedzialnym działaniu, pokutę, czyli nawrócenie i opamiętanie oraz doskonałość chrześcijańską. Teolog wymienia też paradygmaty ewangelickiej etyki teologicznej dotyczące: obrazu świata, stosunku do bliźniego, sfery seksualnej, rodziny, własności, pracy, kultury, społeczeństwa, patriotyzmu, pokoju, Kościoła oraz przyszłości świata. Trwałym dorobkiem ks. W. Benedyktowicza jest wskazanie na eklezjalny wymiar ewangelickiej etyki teologicznej. The treatise presents an original ethical system created by rev. Witold Benedyktowicz (1921-1997), the most outstanding Polish Evangelical ethicist of the 20th century. He states that the main interest of Evangelical theological ethics is in ethical principles and in main behavioural frameworks of believers (paradigms). The principles of Evangelical theological ethics (according to rev. W. Benedyktowicz) include: grace and faith, good (as a reality in Christ), Law (of Moses) and Gospel (as two forms of Word of God), Commandment (which brings freedom), virtue and duty, obedience and freedom in responsible behaviour, repentance and Christian perfection. The theologian mentions also paradigms of Evangelical theological ethics concerning of a view of the world, an attitude to the neighbour, sexual behaviour, family, proprietary, work, culture, society, patriotism, peace, Church and the future of the world. A crucial input of rev. W. Benedyktowicz is emphasis on an ecclesiastical dimension of the Evangelical theological ethics.listelement.badge.dso-type Item , Mowa eschatologiczna Jezusa (Mt 25,1-46) w polskim przepowiadaniu posoborowym. Studium homiletyczne(2020-09-23) Kaleta, AndrzejPrzedmiotem badawczym rozprawy jest naukowe opracowanie współczesnego przepowiadania kerygmatu „Mowy eschatologicznej Jezusa” (Mt 25,1-46). Głównym celem pracy jest odpowiedź na pytanie: Jaka winna być zawartość treściowa homilii opartej na kerygmacie Mowy eschatologicznej Jezusa i jakie miejsce znalazła ona w polskim przepowiadaniu posoborowym? Odpowiedź na to pytanie przedstawiono w pięciu rozdziałach. Refleksje zawarte w rozdziale pt. Analiza Mowy eschatologicznej Jezusa (Mt 25,1-46) w ramach Pisma św. pomogły odkryć główne tematy kerygmatyczne analizowanych perykop biblijnych. W rozdziale II pt. Interpretacja Mowy eschatologicznej Jezusa (Mt 25,1-46) w kontekście liturgicznym kerygmat badanego tekstu został poddany interpretacji w kluczu celebracji. Refleksje zawarte w rozdziale III pt. Kerygmat „Mowy eschatologicznej Jezusa” (Mt 25,1-46) jako treściowa zawartość homilii są teologicznym pogłębieniem kerygmatu tekstów świętych oraz ich liturgiczną i antropologiczną aktualizacją. Czwarty rozdział pracy: Krytyczna analiza przepowiadania kerygmatu "Mowy eschatologicznej Jezusa" (Mt 25,1-46) zawiera badania dotyczące polskiego przepowiadania kerygmatu badanej Mowy. Analiza porównawcza pozwoliła ukazać zgodność przepowiadania z kerygmatem tekstów świętych oraz wskazać pominięcia, rozbieżności i błędy. W rozdziale V pt. Wnioski i postulaty odnowy przepowiadania kerygmatu "Mowy eschatologicznej Jezusa" (Mt 25,1-46) przedstawiono wnioski i postulaty dotyczące odnowy polskiego przepowiadania kerygmatu "Mowy eschatologicznej Jezusa". The dissertation’s research subject is an academic report on the contemporary message of the kerygma of "Jesus' eschatological sermon" (Mt 25: 1-46). The main purpose of the work is to answer the following questions: What should be the content of a homily based on the kerygma of Jesus' eschatological sermon, and what place does it have in post-Conciliar preaching in Poland? The answer to these questions is presented in five chapters. Reflections contained in the chapter entitled An Analysis of Jesus' Eschatological Sermon (Mt 25: 1-46) in Sacred Scriptures helped us to discover the main kerygmatic themes of the analyzed biblical pericopes. In Chapter II, An Interpretation of Jesus' Eschatological Sermon (Mt 25: 1-46) in the Liturgical Context in the kerygma of the studied text has been interpreted according to the celebration. Reflections contained in Chapter III, The Kerygma of Jesus’ Eschatological Sermon (Mt 25: 1-46) as the Contents of Homilies are theological deepening of the kerygma of the sacred texts and their liturgical and anthropological update. The fourth chapter of the work, A Critical Analysis of the Preaching of the Kerygma in Jesus’ Eschatological Sermon (Mt 25: 1-46) contains research on homilies preached in Poland based on the kerygma of the examined Speech. A comparative analysis allowed us to prove the compliance of the message with the kerygma of the sacred texts and point out omissions, discrepancies and errors. Chapter V entitled Conclusions and Postulates for the Renewal of the Preaching of the Kerygma of Jesus’ Eschatological Sermon (Mt 25: 1-46) presents the conclusions and postulates regarding the renewal of preaching the kerygma of Jesus’ eschatological sermon in Poland.