Praca czynnikiem resocjalizacji młodocianych skazanych w polskich jednostkach penitencjarnych

Abstract

Celem rozważań w dysertacji jest przeanalizowanie znaczenia i możliwości wpływu pracy młodocianych skazanych na proces resocjalizacji w polskich jednostkach penitencjarnych. Ponadto celem jest łączenie teorii, aktualnych wyników badań naukowych oraz praktyki, a także wypracowanie obszaru działań teoretycznych i empirycznych, które znajdą zastosowanie w rzeczywistych sytuacjach. Dysertacja odwołuje się zarówno do teorii, jak i do praktyki, starając się zidentyfikować praktyczne podejścia do wspierania osób młodocianych skazanych. Stwarza ona ponadto przestrzeń do wymiany doświadczeń, poglądów i inspiracji, wierząc, że tylko połączenie wspólnych doświadczeń może przynieść pozytywne efekty pracy w trudnym środowisku resocjalizacyjnym. Badania naukowe poparte doświadczeniem, ukazują średnio optymistyczny wizerunek polskiego systemu resocjalizacyjnego. Reforma systemu penitencjarnego, w tym resocjalizacja skazanych wydaje się być nieuniknioną cechą dyskusji o polityce karnej w demokratycznych społecznościach. Drogą realizacji wartości pracy na gruncie zakładu karnego powinno być wychowanie przez pracę młodocianego przestępcy. Zatrudnienie więźniów nie może być i nie jest wystarczającym środkiem resocjalizacji, zapewniającym pomyślną readaptację po zwolnieniu. „Zmiana młodego człowieka powinna absolutnie polegać na dostrzeganiu potencjałów, talentów, zasobów, umiejętności, kompetencji i rozwijaniu ich, a nie na nieustannej wojnie z deficytami, ułomnościami i [(...) próbie – przyp. AK] naprawy tych deficytów” (Gawina, 2024; Konopczyński, 2010).

The aim of the dissertation is to analyse the importance and possibilities of the impact of the work of juveniles convicted on the process of rehabilitation in Polish penitentiary units. In addition, the aim is to combine theory, current research results and practice, as well as to develop an area of theoretical and empirical activities that will be applied in real situations. The dissertation refers to both theory and practice, trying to identify practical approaches to supporting juvenile convicts. It also creates a space for the exchange of experiences, views and inspirations, believing that only a combination of common experiences can bring positive effects of work in a difficult rehabilitation environment. Scientific research supported by experience shows a moderately optimistic image of the Polish resocialization system. The study and reconstruction of the principles of adjudication and rehabilitation of convicts seems to be an inevitable feature of the discussion on criminal policy in democratic societies. The way to realize the value of work in a prison should be to educate a juvenile offender through work. The employment of prisoners cannot and is not a sufficient means of rehabilitation, ensuring successful readaptation after release. “The change of a young person should absolutely consist in recognizing potentials, talents, resources, skills, competences and developing them, and not in a constant war against deficits, handicaps and [(...) attempt – AK's note] to correct these deficits” (Gawina, 2024; Konopczyński, 2010).