Pisanie przeciw lękom. O dziennikach pandemii z lat 2020-2022

Abstract

Podjęta w artykule próba spojrzenia na tworzone przez literatów dzienniki pandemiczne pozwoliła wyodrębnić dwa zasadnicze bieguny dokonywanych przez nich wyborów genologicznych. Okazuje się, że niektóre spośród dzienników pandemicznych mieszczą się w formule diariusza intelektualnego. Ich autorzy unikają żywiołu osobistego, koncentrując się na diagnozie lęków zbiorowych i refleksji dotyczącej świata oraz jego zasad. W rozmaity sposób dążą do uogólnienia i syntetycznego, zobiektywizowanego obrazu rzeczywistości. Niemało jest jednak i takich diariuszy, które należą do gatunku journal intime. Dla ich autorów dziennikowe zapiski są narzędziem introspekcji, a czasem nawet formą psychoterapii. Wartością tego typu dzienników bywa bezpośredniość wyrażanych emocji i szczerość pisarzy w prezentowaniu własnych lęków lub urazów oraz trudu ich przezwyciężania, owocującego niekiedy zmianą perspektywy postrzegania samego siebie i dookolnej rzeczywistości.

The analysis of selected pandemic diaries of Polish writers carried out in the article has shown that they are representative of the genre of either the intellectual diary or the journal intime (intimate diary). In the former case, the authors, rather than focusing on the personal element, tend to describe collective fears and reflect on the condition of the world and its ruling principles. Thus, they strive to outline a general, synthetic and objective picture of reality. The diaries representing the genre of journal intime in turn comprise introspective pieces, occasionally turning out a form of psychotherapy to the authors. The value of intimate diaries lies in the spontaneity of the emotions they convey and in the sincerity of their authors, who describe their own fears and traumas, as well as the effort to overcome them, which not infrequently results in a change of perspective on themselves and reality.