Leo Tolstoy’s Critique of Church Christianity

Abstract

The aim of the paper is a reconstruction and an analysis of Leo Tolstoy’s cri-tique of what he called Church Christianity. In the opening section, Tolstoy’s general conception of religion as a relationship or an attidute of an individual to the world (which forms the background for the critique) is described. Then Tolstoy’s most important criticisms are discussed: (1) marginalization of the authentic teaching of Christ and establishing an alien metaphysical doctrine instead; (2) internal and external problems concerning the doctrine that replace the original one; (3) falsifi cation of the crucial concepts Christ developed; (4) an open denial of certain fundamental teachings of Christ; (5) reducing Christian-ity to idle talk. The paper concludes with some remarks concerning the nature and scope of Tolstoys’s critique.

Celem tekstu jest rekonstrukcja i analiza sformułowanej przez Lwa Tołstoja krytyki chrześcijaństwa kościelnego. Na początku zarysowana zostaje ogólna koncepcja religii jako relacji czy nastawienia jednostki do świata sformułowana przez rosyjskiego myśliciela, która stanowi podstawę do przeprowadzonej przez niego krytyki. Następnie omówione są główne zarzuty, jakie Tołstoj wysuwa pod adresem chrześcijaństwa kościelnego: (1) marginalizacja autentycznego nauczania Chrystusa i zastąpienie go obcą mu metafi zyczną doktryną; (2) we-wnętrzne i zewnętrzne problemy z tą doktryną; (3) zafałszowanie kluczowych pojęć, jakich używa Chrystus w swym nauczaniu; (4) otwarte zanegowanie kluczowych punktów autentycznego nauczania Chrystusa; (5) redukcja chrze-ścijaństwa do wypowiadania słów niemających znaczenia w praktyce. W części końcowej przedstawione są uwagi dotyczące natury i zasięgu Tołstojowskiej krytyki.