Wdrażanie budżetów obywatelskich w Polsce - analiza wybranych doświadczeń jednostek samorządu terytorialnego

Abstract

Budżet obywatelski - określany również jako budżet partycypacyjny - jest realizowany w Polsce od 2011 r., kiedy to po raz pierwszy został wprowadzony w mieście Sopocie. Od tamtej pory mechanizm ten zyskał znaczną popularność i został zaadaptowany przez liczne jednostki samorządu terytorialnego. W 2018 r. nastąpiła istotna zma=iana prawna, w wyniku której budżet obywatelski stał się obowiązkowym elementem zarządzania w miastach na prawach powiatu, tracąc swój dotychczas fakultatywny charakter. Niniejszy artykuł podejmuje próbę analizy zróżnicowania w organizacji i wdrażaniu budżetów obywatelskich w wybranych jednostkach samorządowych w Polsce. Przedmiot rozważań stanowią zarówno różnice proceduralne, jak i strukturalne, które wpływają na efektywność funkcjonowania tego instrumentu partycypacji społecznej. Wskazane zostaną czynniki determinujące odmienne praktyki implementacyjne, wynikające z uwarunkowań lokalnych oraz specyfiki poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego.

The citizens' budget, als known as the participatory budget, has been implemented in Poland since 2011, when it was first introduced in the city of Sopot. Since then, this mechanism has gained considerable popularity and has been adopted by numerous local government units. In 2018, ther was a significant legal change, as a result of which the citizens' budget became an obligatory element of management in cities with county rights, losing its hitherto optional character. This article attempts to analyse the differences in the organisation and implementation of citizens' budgets in selected local government units in Poland. Both procedural and structural diferences that affect the effectiveness of this instrument of social participation are under consideration. Factors determining different implementation practices resulting from local conditions and the specifics of individual local government units are indicated.